Project “Ambon hijau dan bersih”

302757_103643433132457_1113833214_nProject “Ambon hijau dan bersih”

Uitgevoerd door EE-team Vlissingen; bestaande uit: Els van de Kerkhof, Mary de Lima, Ada Lilipaly – de Voogt, m.m.v. Jolanda Sinay en Nel Lekatompessy.
Periode: drie maal 1 maand in de jaren 2010 t/m 2012.

1. Samenvatting

Aanleiding:
Na jaren van contacten tussen zustersteden Vlissingen en Ambon, werd het milieu-educatiecentrum MICMEC er bij betrokken. Burgemeester van Ambon, Yopi Papilaya, kondigde in 2009 af: verlenging van de schoolweek met 1 uur EE (environmental education) op alle scholen. Dit was de aanzet om lessuggesties samen te stellen en training te organiseren. Dit werd het project “Ambon hijau dan bersih”.

Organisatie:
Ons bezoek is voorbereid i.s.m. SSVA (Stichting Samenwerking Vlissingen Ambon). Gemeente Ambon heeft alles ter plaatse gefaciliteerd: locaties, maaltijden, bussen, ons vervoer, werving deelnemers, vervoer leskisten, organisatie eco-expo. Ook hebben zij een ambtenaar (milieukundige Irene Manuputty) vrijgemaakt om ons te begeleiden.
Wij kregen via SSVA subsidie van HIVOS en SSVA zelf, genoeg voor onze tickets en het kopiëren van de lesmappen. Wij werkten als vrijwilligers.

Enkele doelen:
– De 200 Ambonse lagere scholen voorzien van lessen natuuronderwijs. Daarbij alle 200 scholen te bereiken en leerkrachten enige training te geven. Zo mogelijk contact maken met voortgezet onderwijs en lerarenopleiding.
– Voorlichting geven aan diverse burgergroepen.
– Samenwerking bevorderen: tussen gemeentelijke afdelingen en tussen organisaties onderling.

Uitgevoerde activiteiten:
– Overleg en samenwerking met Gemeentelijke afdelingen Onderwijs en Afvalverwijdering
– Samen met TVRI voorlichtingsfilmpjes gemaakt, die diverse keren zijn uitgezonden. Een van die filmpjes is verwerkt in de documentaire (zie: SSVA – projecten – educatie – documentaire Ambon green and clean).
– Samen met Museum SIWA-LIMA en zee-onderzoeksinstituut LIPI trainingen verzorgd.
– Voorlichting/workshops gegeven aan gemeenteambtenaren, straatveegsters, chr. en moslim-vrouwen, dorpsvertegenwoordigers.
– Bezoek aan buurtkompostplek, stortplaats Toisapu, pilotwijken voor afvalinzameling, atelier handvaardigheid met afval.
– Buitenactiviteit jeugd-natuurclub.
– Deelname aan Wereld-afvaldag met demonstratie en strandschoonmaak.
– Initiëren van en deelnemen aan “eco-expo” met uitreiking “Green school-award” (nov 2012)
– Trainingen verzorgd voor leerkrachten.

Educatief materiaal
Schermafbeelding 2015-10-06 om 13.29.33

Voor algemeen gebruik/voorlichting:
– Folder “Ambon tanpa sampah”: Over niet natuurlijk afval, dat niet composteert en dus niet zomaar verdwijnt, dat gif bevat en gevaar is voor de leefomgeving; over afbraaktijden, over hoe je je afval kunt verminderen.

– Folder “Membuat kompos”: Over wat compost is, hoe het ontstaan en je het kunt doen ontstaan, wat op de komposthoop kan en wat niet, hoe je probleempjes oplost, waar je de compost voor kunt gebruiken.

Voor lagere scholen:
a. Losbladige lesmap, met 6 thema’s:
– omgevingsverkenning
– afval
– groene leefomgeving
– weer en klimaat
– energie
– water
– zee en strand

Elk thema bevat :
a. achtergrondinformatie voor de leerkracht
– lessuggesties voor klassen 1/2, 3/4, 5/6, ruim genoeg voor elke week een les
– kopieerbare werkbladen voor de leerlingen

b. De lessen zijn afgestemd op Maluku, Ambon, maar bruikbaar in heel Indonesië. Er is gebruik gemaakt van materiaal uit Ambon. Er zijn weinig spullen bij nodig, dus zeer weinig kosten.
De aanpak wordt gekenmerkt door onderzoekend leren, werken in groepjes, mix van diverse vakgebieden en activiteiten. Op Ambon bleek dat ze erg goed zijn in presentaties geven en zingen. Het derde jaar was er een actrice bij die met veel succes “leren door drama” heeft gepraktiseerd.

c. Leskisten voor elke school:

De inhoud:
– enkele natuur-informatieve boekjes
– loepen, loeppotjes, wormenbak
– schepjes, bakjes
– zoekkaarten
– de lesmap
– zelf-verzamelde naturalia en onderzoeksinstrumenten

d. Set van twee posters voor elke school:
Welke omgeving wil je: vies of schoon?
Wat kan je er aan doen?
Deze posters waren ontwikkeld voor Sri Lanka, en mochten gedupliceerd worden voor Ambon.

3. Trainingen

Opzet:

De lagere scholen van Gemeente Ambon (ongeveer het halve eiland) zijn geclusterd in groepen van 8 tot 10 scholen, liggend in een bepaalde regio. Elk cluster heeft een cluster-coördinator.
Deze bestaande structuur hebben we gebruikt.
Zo ontstond de volgende trainingsopbouw:
3 dagen training voor de 23 coördinatoren, die we green coördinators hebben genoemd.
1 dag training voor de science-leerkrachten van elke school, die we “green guru” hebben genoemd + een collega/schooldirecteur.
De eerste twee jaren hebben we dit uitgevoerd, en hadden het idee voort te borduren op ons eerste jaar. Het bleek dat er heel veel andere deelnemers waren dan de eerste keer, door veel wisselingen van functie en overplaatsingen.
Het derde jaar hebben we twee trainingsdagen uitgevoerd voor twee of drie leerkrachten per school, waarbij oude en nieuwe thema-onderdelen gemixt werden.

Inhoud:
De trainingen waren een mix van:
– milieu-informatie
– kennismaken met lesmateriaal
– uitvoeren van lessen en onderzoekjes
– veldwerk
– benutten schoolomgeving en tips aanreiken voor verrijking ervan
– bespreken van het concept “Green school”

Samenwerking met Gemeente Ambon:
Gemeente Ambon heeft aan het begin van de eerste projectmaand een symposium georganiseerd over het belang van milieu-onderwijs. De scholen werden uitgedaagd om “Green school” te worden. Wij hebben hier invulling aan gegeven en voorwaarden hiertoe geformuleerd.
Bij elke trainingsdag was een ambtenaar aanwezig om een welkomstwoord te spreken.
Zoals eerder gemeld, heeft Gemeente Ambon gezorgd voor allerlei faciliteiten.
Zo waren er bussen om de deelnemers naar het museum te brengen, naar een paar stranden en het onderzoeksinstituut.
Aan het eind van onze derde projectmaand was een “eco-expo” georganiseerd, op het grote plein van Ambon-stad, een soort groene markt met informatie-kraampjes, presentaties en optredens van schoolkinderen. Onze collega Nel Lekatompessy had met kinderen een optreden ingestudeerd als “Raksasa-sampah” (zie documentaire).
Op deze eco-expo gebeurde wat wij gehoopt hadden: contact met en info aan algemeen publiek, en interactie en samenwerkingsverbanden stimuleren voor allerlei groene initiatieven en organisaties.

Overige trainingen/workshops:
– Werkochtend voor schoolinspecteurs; inspecteurs waren ook vaak bij de trainingen aanwezig.
– Werkochtend voor a.s. science-leerkrachten
– Werkochtend met a.s. leerkrachten en hun docent
4. Huidige situatie

Wij hebben Ambon achtergelaten met de stimulans om vooral verder te gaan, ons materiaal te gebruiken en in te passen in hun eigen situatie en elkaar te helpen.
De coördinatoren waren ervan overtuigd dit met elkaar te kunnen doen. Ze verwachtten niet veel steun van gemeentewege. Ook de hoofdinspecteur zou dit vuurtje warm houden.

Verder hebben we aanbevelingen achtergelaten voor betere afvalverwijdering en het stimuleren van een simpele en eenvoudige manier van composteren.
Het komt erop neer dat er meer kleinere afvalwagens moeten komen om in de verdere dorpen te komen en de smalle bergwegen.

De simpele manier van composteren moet gepromoot worden. Nu hebben we allerlei manieren gezien die niet werken: grote plastic vaten, composteerhuizen op onbereikbare plaatsen, vaten met de opschriften sampah basah en sampah kering, betonnen verzamelbakken voor onduidelijk gescheiden afval. Aan goede organisatie voor afvalvermindering, scheiding en doen recyclen en afvoeren moet nog veel gebeuren. En er is voortdurend voorlichting en controle nodig, misschien ook sancties of beloning.

De situatie op dit moment is een beetje ongewis.
Na meerdere verzoeken om respons en update, is dit nauwelijks gebeurd. Enkele incidentele berichten spreken enerzijds van continuering, maar anderzijds van geen activiteit.
Je moet er eigenlijk wonen om continue te duwen en te stimuleren.
Ondertussen gaat Ambon verder, met wel aandacht voor het milieu, maar ook met toenemend verkeer en consumptie. De stad heeft een award gekregen voor schone stad, maar de beroemde baai is hopeloos vervuild.

Het EE-team is uit elkaar gevallen, door externe redenen. Individueel voelen we ons betrokken.
Ikzelf heb ook actie gevoerd voor en in Ihamahu, een dorp op het eiland Saparua, waar we een goede voorziening voor afvalverwijdering willen krijgen. Ik ben nog actief in het Green Moluccas-verband.

Ada Lilipaly – de Voogt,
september 2015